istanbul_kadi_sicilleri-1

Sur İçi, Üsküdar, Galata ve Eyüp bölgelerinden her 10 yıldan birer defter seçilerek oluşturulan 40 ciltlik İstanbul Kadı Sicilleri'nde Osmanlı Devleti'nin sosyal, siyasî, iktisadî ve kültürel tarihine dair önemli bilgiler bulunuyor. Defterlerde sadece mahkemeye intikal etmiş hukukî ihtilaflar değil, vergi kayıtları, vakıf şartnameleri, bağış, kira, satış, ödünç gibi her türlü hukukî işlemler de yer alıyor.

Bursa Mahkeme Sicilleri arasında yer alan bir belgede, 1800'lü yıllarda Osmanlı medreselerinin durumu, müderrislerin ve öğrencilerin ekonomik şartları hakkında önemli bilgiler yer alıyor. Uludağ Üniversitesi (UÜ) İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Mefail Hızlı, yaptığı açıklamada, Bursa Mahkeme Sicilleri arasında yer alan 1275/1858 tarihli belgede, Bursa merkezi ile İznik ve İnegöl'deki medreselerin isimlerinin yer aldığını söyledi. Belgede, bu medreselerde görevli müderrislere söz konusu dönemde yapılan ayni ve nakdi ödemelere dair önemli bilgiler bulunduğunu belirten Hızlı, şöyle devam etti: "Bu, belki Bursa özelinde bir belge ancak o dönemde tüm Osmanlı medreselerindeki işleyişi anlatması bakımından önemli

Mehmet Şadi Polat

Osmanlı tarihi ile ilgili ilmî çalışmalar yapmak üzere Tarih-i Osmânî Encümeni 30 Kasım 1909 'da kuruldu. Encümen başkanlığına tarihçi ve siyâset adamı Abdurrahman Şeref getirildi. 23 Temmuz 1908 târihinde İkinci Meşrutiyet’in ilânından sonra Osmanlı tarihi üzerine ilmî çalışmalar yapmak amacıyla 30 Kasım 1909 târihinde oluşturuldu. Kuruluş amacı; Osmanlı arşiv ve kütüphanelerindeki kaynaklardan yararlanarak Osmanlı Devleti’nin eksiksiz bir tarihinin yazılması olarak açıklandı.

Osmanlı Mahkeme Kayıtlarıyla İlgili Şimdiye Kadar Yapılmış En Kapsamlı Çalışma 

Osmanlı Dönemi'ne ait 30 bini aşkın Kadı Sicili'nden ilk 15 cilt yayınlandı.İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'nı desteğiyle Osmanlı İmparatorluğu'nda, 1500–1600 yıllarında İstanbul Kadılıkları (Mahkemeleri) tarafından her türlü hukuki sorunun kayıtlarının tutulduğu mahkeme defterleri (Kadı Sicili), Latin Alfabesi'ne çevrilerek, 40 cilt olarak yayınlanıyor. 

ŞER’İYYE SİCİL DEFTERLERİ’NİN SANAT TARİHİ ARAŞTIRMALARINDAKİ ÖNEMİ

Doç. Dr. Mustafa DENKTAŞ

Sanat Tarihi çalışmaları açısından, Kayseri Şer'iyye Sicil Defterleri'ndeki doğrudan ya da dolaylı bilgiler sayesinde, günümüze ulaşan ve ulaşamayan anıtların hangi yüzyılda faal olduğu, şehrin fiziki gelişimi, banileri, inşa tarihleri, bulunduğu mahalleler, ne zaman, kimin tarafından onarıldıkları, ne kadar vakıf gelirlerinin olduğu, mütevellilerinin kim olduğu, imam, müezzin, zaviyedar,müderris ve diğer görevlilerin ne kadar ücret aldıkları tespit edilebilmektedir. Şer'iyye Sicil Defterleri gibi ana kaynaklarımızın tamamı okunarak değerlendirilmesi yapılamadığı sürece, Türk sanatı, tarihi, kültürü ve diğer bütün alanlarda yapılacak olan çalışmaların tamamı eksik kalacaktır.