Uzun bir süreden beri, İstanbul"da ve Ankara"da (mesela, Arjantin Felsefe Grubu gibi) entelektüel ilgileri, geçmişteki birikimimizi "sahih" bir biçimde kavrayıp değerlendirmeye yönelen aydın insanlarımızın Osmanlıca öğrenmeye başlamalarını, çok anlamlı buluyor, bunu bir vesile ile dilegetirmek istiyordum;- Rahime Sezgin"in yazısı "vesile-i hasene" oldu. Gerçekten de, hep söylendiği gibi, geçmişle bugün arasındaki zihinsel kopukluğun bütünüyle giderilmesi mümkün olamasa da, en azından belli ölçüde onarılması sözkonusu olduğunda, ilk akla gelen, Osmanlıca oluyor. Bir kültüre nüfuz edebilmenin yolu, o kültürü inşa eden dilin biliniyor olmasından geçer ve bu kural elbette Osmanlı kültürü için de geçerlidir;- Osmanlıca bilinmeden Osmanlı kültürüne nüfuz edilemez!

Elbette mesele sadece Osmanlı harflerini öğrenmekle sınırlanamaz. Osmanlı paleografyası, Osmanlıcaya giriş için gerekli, ama yeterli değildir. Dile yeterince hakim olmadan, herhangi bir Osmanlıca metni okumak imkânı yoktur çünkü. Harfleri tanısanız da, eğer o kelimeyi bilmiyorsanız, okuyamaz, dolayısıyla da anlayamazsınız. Osmanlıca kurslarında ders veren öğretmenler, bu meselenin hiç şüphesiz, farkındadırlar.

Ben burada, Osmanlıca öğreniminin yaygınlaşmasını, Devlet"in sahip çıkmadığı bir konuya sivil toplumun sahip çıkması olarak ele almak istiyorum. Gerçekten de Devlet, Cumhuriyetin kuruluşuyla birlikte, Osmanlı-Türk toplumunun geçmişine ilişkin olanı "görünmez kılma"yı gaye edinmiş, Osmanlının entelektüel mirasını ideolojik bir okumayla değersizleştirmeye çalışan bir kültür siyasetini yürürlüğe koymuştur. Bu, biliniyor. Bilinmeyen, belki de Osmanlıca konusunda Devlet"in, birçok kere uyarılmış olduğudur. İlk defa, rahmetli Prof. Dr. Mehmet Kaplan, eğer belleğim beni yanıltmıyorsa, 1950"lerde, "Forum" Dergisinde, Osmanlıcanın Lise müfredat programına alınıp zorunlu bir ders olarak okutulması fikrini ortaya atmıştı. 1970"lerin ortalarında ben de Ercan Arıklı ve İsmail Cem"in (ikisi de rahmetli oldular) çıkardıkları "Politika" gazetesinde, liselerde Osmanlıca derslerinin okutulması konusunu tekrar gündeme getirmiş, ama çok geçmeden ağzımın payını almıştım. Başta Melih Cevdet Anday (çok iyi hatırlıyorum: "Cumhuriyet" gazetesinde, benim bu önerimi eleştiren "Korktum" başlıklı bir yazı yayınlamıştı!), rahmetli Rauf Mutluay ve Vehbi Belgil, beni yerden yere vuran yazılar yazmışlardı;- ne "gerici"liğim kalmıştı ne "Osmanlıcı"lığım! O yıl (1976), "Bedreddin Üzerine Şiirler" adlı kitabımla katıldığım Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü"ne "layık görülmemiş" olmama, bir jüri üyesi, "Politika" gazetesine yazdığım o yazının sebep olduğunu söylemekten çekinmemişti! Benden sonra başkaları da bu konu üzerinde durdular: Attila İlhan gibi! Hatta Mümtaz Soysal"ın (evet, onun bile!), liselerde Osmanlıca okutulması gerektiğine ilişkin yazılarını hatırlıyorum...

AKP iktidara geldikten kısa bir süre sonra Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, Fen Liseleri"ne karşılık Edebiyat Liseleri"nin de açılacağı vaadinde bulunmuş, hatta müsteşar Prof. Necat Birinci benim, Taha Akyol"un, Prof. İlber Ortaylı"nın, Prof. Kenan Gürsoy"un, Beşir Ayvazoğlu"nun da davetli bulunduğu bir toplantıda (toplantı, Anadoluhisarı Öğretmen Evi"nde yapılmıştı), Edebiyat Liseleri"nde Osmanlıca derslerinin müfredat programına alınmasına karar verilmişti. Sonradan o proje, galiba suya düştü!

Her neyse, şimdi Devletin kayıtsız kaldığı bir entelektüel alanın sivil toplum tarafından temellük edildiğini görmek, bana büyük mutluluk veriyor. Bu, Türkiye"de Demokrasi"nin, Politik toplum düzeyinde değil, ama, bana göre elbet, sivil toplum düzeyinde de gerçekleşmekte olduğunu gösterir. Sivil toplumun, Devlet"in görünmez kılma"ya çalıştığı bir entelektüel alanı "görünür" kılarak ona sahip çıkmaya başlaması, Demokrasi"nin ta kendisidir...

HİLMİ YAVUZ
http://www.zaman.com.tr/