Bir şehirde; semt, mahalle, cadde ve nihayetinde sokak isimleri, o şehrin geçmişiyle bugünü arasında, bugünü ile yarını arasında en önemli bağlantılardır, köprülerdir. Şehirlerin kimliği, kişiliği yaşanmışlığı kısacası tarihleridir. Bu sebeple değiştirilmemeli, değiştirilememelidir. Bu kimlik ve kişiliğin korunması da, doğal olarak o şehrin belediyelerinin, meclislerinin şehirlerine, geçmişlerine ve tarihlerine olan saygısının bir gereğidir. Aynı zamanda ihmal edilemez görevleridir. Yeni yerleşime açılan bölgeler, yeni kurulan mahalleler ve sokaklar dışında hiçbir yerin “orijinal/özgün” adı değiştirilmemelidir. Yeni kurulan bir yere yeni isim verilmesi tabiidir de, eski yerin adının “nahoş” bir anlamı yoksa değiştirilmesi uygun değildir ve birçok yönden ciddi mahsurları vardır.

Hatırlanacağı üzere 2007 yılında dönemin Eyüp Belediye Başkanı Ahmet Genç, Teleferik İstasyonunun tepeye varış noktasındaki yere “Eyüp Sultan Tepesi “adını vermek istemişti. Bu isim verme olayı kamuoyunda büyük çalkantılara neden olmuştu. Sonuçta bir mimar ve kültür adamı olan Kadir Topbaş, açıklama yaparak; “İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi, Teleferik üst ayağının bulunduğu tepeye "Eyüp Sultan Tepesi" isminin verilmesi komisyonumuzda uygun görülmemiştir" diye ittifakla karar alındığını beyan etmişti. Tepeye "Pierre Loti Tepesi" diye tabela da konuldu. Bu tartışma sona erdi. Ama "tarih bilinci" sorunumuz aynen devam ediyor. Bunları neden mi dile getiriyoruz?

Sultan Reşat Çıkmazı da nereden çıktı!..

İstanbul’umuzun medar-ı iftiharı, Eyüp sultanımızın yüzlerce yıllık tarihi ve bir o kadar da manidar olan bir sokağının adında yapılan yersiz, mesnetsiz ve hiçte şık olmayan değişiklik!.. Milletimizin gönlünde, barış, sevgi ve esenlik yolu olarak yer yapmış tarihi “Cülus Yolu” (Bostan İskelesi Sokak) bir süre önce sessiz sedasız “Sultan Reşat Çıkmazı” olarak değiştirildi. Eyüp Belediyesi hangi akla hizmet ederek böyle bir uygulama yapmış bilinmez fakat Eyüp sakinleri ve yurdun birçok yerinden gelen ziyaretçiler bu estetik olmayan değişiklikten oldukça rahatsız olduklarını dile getiriyorlar. Bölgeyi tanımayan ziyaretçiler “çıkmaz sokak” tabelasını görünce yollarını değiştirmek zorunda bile kalabiliyor. Her şeyden önce bu sokak çıkmaz değil. Sokağın üç koldan çıkışı var. Ayrıca yolun bittiği yer Eyüp Sultan’a çıkıyor!.. Diğer yandan bir Osmanlı padişahının adını “çıkmaz sokak” ile yan yana getirmek ne kadar masum bir yaklaşım doğrusu merak ediyoruz. Dileğimiz Eyüp Belediyesi kısa zamanda bu yanlış uygulamadan vazgeçer ve tarihi “Cülus Yolu” (Bostan İskelesi Sokak) yine tarihi adına kavuşur. Kayıtsız kaldığımız müddetçe sokağın adı gibi hatırası da hikâyesi de kaybolur gider. Birçok değerimizi kaybettiğimiz gibi.

Cülus Yolu"nu biliyormusunuz?

“Sultan Reşat Çıkmazı” olarak değiştirilen, “Cülus Yolu”(Bostan İskelesi Sokak) hakkında Eyüp Belediyesinin Resmi İnternet Sitesinde bulunan tanıtım yazısı: “Cülus Yolu, Fatih Sultan Mehmet"ten Vahdettin"e kadar Osmanlı Padişahlarının tahta çıktıklarında kılıç kuşanıp ata bindikleri, cülus törenlerinin yapıldığı, padişahın hükümranlığını sembolize eden tarihi bir yoldur. Geleneğe göre Sultan kayık ile Eyüp"e gelir, vezirler ve devlet adamları yolun başında kendisini selamlar, o ise binek taşının oradan atına binerek Eyüp Sultan Hazretleri ziyaret ederdi. Sultan"ın bir işareti üzerine Şeyhülislam gelip beline dört halifeye ait kılıçlardan birini kuşatır ve Allah"ın yardımıyla din ve devlet düşmanları üzerine muzaffer olması için dua ederdi. Törenden sonra Sultan yeniden ata biner yolda toplanan ahaliye Cülus bahşişi dağıtarak Topkapı Sarayına geri dönerdi. Bir döneme damgasını vurmuş Osmanlı Padişahlarının iktidara ilk adımı attıkları Cülus Yolu"nda sultanların ata bindikleri tarihi "Binek Taşı" halen ziyaretçilerini beklemektedir…” Yüzlerce yıllık tarihi geçmişiyle kültürel bir zenginliğimiz olan “Cülus yolu” (Bostan İskelesi Sokağı) adını durup dururken “Sultan Reşat Çıkmazı” olarak değiştirmek şu günlerde idrak ettiğimiz İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkentine hiç yakışıyor mu? Sokağın adı mutlaka değişecekse bu en azından “Sultan Reşat Sokağı” olarak değiştirilmelidir.

Mimar-kültür adamı Sayın Kadir Topbaş ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi üyelerinin duyarlılığı sadece “Pierre Loti” ile sınırlı kalmamalı, “Sultan Reşat Çıkmazı” garabetine de bir an önce son vermelidirler…

Nidayi SEVİM
www.haberkultur.net
Eyüp Sultan 21,07,2010